Tháng chín. Mưa về…

  Tháng chín qua thềm trời có mưa không em.

  Tôi phương nầy hắt hiu mây xám đùa 
  dấu chân tình ngày xưa , em, dáng Thu gầy vụn vỡ 
  Tàn tạ mùa, lá phơi nhánh gầy
  ngày tháng 
  đong đưa.

  
  Vịn cành mùa Thu nhớ nhau lần tiễn biệt

  Bâng khuâng đọt buồn, mưa bụi trắng ngập trời

  thương mảnh trăng khuya, bước Thu khan vọng. Gửi với  theo,

  em, chút tình tôi 
  cọng xương lá
  chơi vơi..

  Tôi đếm dần tôi những ngày Thu ngậm ngày nghe sương sớm

  Chờ hoàng hôn đẩy đùn đêm trăn trở bình minh

  đôi lần bới tìm trong vách ngăn ký ức..Quẩn quanh, là tôi,

  riêng chỉ

  một mình

  Tháng chín. Mưa về .. con phố bỗng đìu hiu

  Nằm nghe ngóng, vườn khuya, tiếng lá khẽ khàng rơi, như, ngỡ…

  Ôi, đầu ghềnh cuối sông sao mà xa vời vợi. Thầm lặng vạt mưa

  phiến gió,

  hạt ngu ngơ..

 Rồi em sẽ quên những ngày mưa tháng chín

 Như quên một lần ta đã có nhau.

 Như mảng rêu xanh một đời câm nín..

Treo đủ nỗi buồn trên ngọn hư hao..  

 

Posted by Nhat Tan at 8:16 PM

Hoa Sứ Nhà Nàng và Thanh Long Phan Thiết tại Bolsa

Nhớ trường xưa / Thắng Lê PBC72

Một hôm mơ thấy trường xưa
Bóng cây trứng cá gió lùa nghiêng nghiêng
Có em bước nhẹ qua thềm
Nón che dáng ngọc, tóc huyền bay bay
Tình thơ theo gió heo may
Nửa rung sân cỏ, nửa bay lưng trời
Giật mình cánh phượng chơi vơi
Hình như chuông điểm đến thời chia xa
Dạt dào sóng biển trong ta
Mắt vương đồi cát quê nhà thân thương
Phố xưa nhớ kẻ muôn phương ?
Cầu xưa còn đứng giữa đường Cà Ty ?
Bâng khuâng, nỗi nhớ thầm thì
Gọi hồn Thương Chánh, sầu đi Nguyễn Hoàng
Nhớ bình minh, nhớ hoàng hôn
Nhớ ghe cá nục, nhớ xuồng ốc hương
Trường xưa, cả những con đường
Về theo trí tưởng kết hồn trong ta
Bao năm làm kiếp xa nhà
Phong trần nặng gánh, tuổi già lên mau
Ngồi đây ngắm những vì sao
Mơ về đoàn tụ cùng bao tháng ngày.

Th. Le

Tâm Tình Mùa Vu Lan 2016 / Phạm Sanh PBC72

Vu lan, lại nhớ Mẹ, nhớ gia đình, nhớ bạn bè Thày Cô. Tháng 7 Âm lịch, tháng đầy ý nghĩa tình cảm với người Việt, lễ Vu Lan báo hiếu với những chiếc bông hồng xinh xắn cài áo nhờ công Thày Nhất Hạnh và Nhạc sỹ Phạm Thế Mỹ, tháng cúng Cô hồn xá tội vong nhân, tháng mưa dầm đầy nước mắt của ông bà Ngưu Lang Chức Nữ. Chắc tôi phải viết thêm mấy chuyện yếu lòng đọc chơi cho vui.

Rồi hai đứa em gái cũng quay lại trời Tây, đêm trước Bảy đi, dắt theo bé Nhi, vợ chồng Tám ra tiển chị lẫn đứa con gái 12 tuổi, mẹ con của Chín cũng ra phi trường. Sân bay vắng người, mà đại gia đình đi tiển cũng vắng dần, Ba mất, Má lãng, anh chị em loãng. Tôi nhìn mấy đứa em gái nhỏ nay có đứa đã tóc bạc, nhìn mấy đứa cháu hồn nhiên, ráng không lộ ra nỗi buồn. Đêm sau đó, lại tiển Chín và bé Khang, phái đoàn đưa ra phi trường lại vắng người hơn nữa, chỉ còn tôi và Tám. May, sân bay TSN hôm đó lại đông người, ngập đầy các bé gái, đúng ra là các thôn nữ Đồng Tháp, ốm nhách nhỏ con trong bộ đồ đồng phục đi lao động cho công ty điện thoại di động HTV Đài Loan, mẹ cha anh chị em gọi nhau ới ới, vui ơi là vui. Thôi, làm công nước ngoài vẫn còn khá hơn, đở nhục hơn đi kiếm chồng.

Nhớ trước 75 lần đầu ra phi trường TSN tiển nhau, ai đó cứ nhìn tôi mà khóc, làm tôi cũng phải bật khóc. Hai đứa đều ấm ức, nhà bên đó quá nghèo, hai đứa còn chập chững những năm đầu đại học, có được học bỗng đi nước ngoài, tình cảm tuổi 18 chưa đủ sức mạnh kéo lại nhau. Hoàn cảnh chiến tranh không cho phép tôi du học, tuy chẳng muốn xa nhau nhưng trong thâm tâm, tôi vẫn muốn người đó có cơ hội học lên. Ngày đi chơi cuối của hai đứa với hai người bạn khác thành 2 cặp cho đở ngượng, dưới bóng mát các gốc cây xà cừ cổ thụ, nhìn hoa mười giờ, đọc các câu thơ tình ghi trên các ngôi mộ đôi tại nghĩa trang Mạc Đỉnh Chi…, cô ấy hỏi nhẹ, hay là em ở lại, tôi làm thinh, dại nhất trong đời.

Gia đình cứ để yên cho hai đứa. Cứ khóc, cứ hứa hẹn, ráng chờ bóng chiếc máy bay phản lực mất hút trên trời xanh mới thui thủi về cư xá nằm một mình… Rồi biến cố 75, thư từ tin tức mỏn dần, chuyện di tản, vượt biên, nộp vàng phương án 2, tôi đều không nắm cơ hội, tình xa dần theo bóng chiếc máy bay. Cứ đổi thừa số phận nhưng thật ra vì gia đình ba mẹ em út, tôi thường lưỡng lự, đến khi quyết định lại không may. Cả đời chỉ biết ham học, lại vướng cái nguyên lý cơ bản, nhất cự ly nhì tốc độ. Mối tình thời trẻ đã bay xa, xa thật xa, chỉ còn là dấu ấn theo nếp nhăn ngày tháng, tôi hứa không bao giờ đi tiển người nào nữa, tiển ai ra phi trường lo sợ mất luôn người ấy. Ngày Chín, rồi Bảy đi nước ngoài học, tôi không tiển là vậy. Vậy mà mấy đứa vẫn đi luôn, định cư rồi chồng con ràng buộc, thỉnh thoảng về thăm ba mẹ rồi lại đi, để tôi lại có dịp đưa tiển, lại nhớ về người cũ trường Phan xứ Phan năm nào. Phải chi được như Ngưu Lang Chức Nữ.

Lại nhớ về Thày Hiển dạy toán, trùng tên một ông Thày Hiển dạy Việt văn. Ông Thày chuyển từ trường Thiếu Sinh Quân Vũng tàu về PBC, bạn anh rễ Bùi văn Sang, cao nhòng ốm nhách, mặt trắng mắt sáng hiền khô, tay cầm cây bút ăng ten kéo ra thụt vào mỗi khi dạy toán cho học trò. Tôi rất ngưỡng mộ Thày, vì các bài toán Thày cho làm đều khó, nhưng có cái gì hay hay, bắt mình phải có lý luận logic, không một chiều như các bài tập trong nhiều sách toán khác. Sau này mới biết Thày thường dịch từ cuốn La Bosse. Gần ngày thi tú tài, Thày cho các bài toán khó dần, lấy từ các đề thi tuyển hóc búa vào các trường đại học nỗi tiếng ở Pháp. Năm 72, thi vào Sư phạm nhị cấp ban toán tại trường Gia Long, tôi ú ớ sao đó mà không xem kỹ thời gian thi, cứ tưởng là 3 giờ nên mãi mê làm câu toán khó, chưa xong câu nào, ông Thày coi thi báo chuẩn bị nộp bài, chỉ còn 15 phút. Hoảng hốt, xem lại đề thi chỉ cho 90 phút, đúng là sắp hết giờ. May quá, có một câu trúng tủ của Thày Hiển, tôi viết liền một mạch không cần làm nháp. Nộp bài nghĩ chắc chắn rới, ra phòng thi gặp mấy cô bạn B3 không giám nhìn, tức mình đi bộ mấy cây số về nhà dì Hai. Lần thi đó, tôi lại đậu, dù chỉ làm một câu, có lẽ nhờ Thày Hiển. Hay không bằng hên.

Nhắc về Thày Hiển không phải để nói về chuyện toán học, nói về cái tâm của Thày, mà vì Thày có cái gì đó giống giống mình trong chuyện tình cảm. Nếu ai tinh ý, khuôn mặt Thày bao giờ cũng buồn, cười mà vẫn còn thấy buồn. Có hôm ở nhà Thày, được nghe Thày kể về mối tình đầu không thành, tôi buồn theo, thắc mắc sao mấy người lớn lại cứ tan vỡ mối tình đầu y chang mấy câu chuyện tiểu thuyết lãng mạn, tự hứa mình chỉ một người, một và chỉ một mà thôi, và mong Thày thắng lợi cú sau. Kết quả mấy bạn thấy rồi đó, Thày Hiển thêm một mối tình vắt vai nữa, chắc cú vì đó là học trò tại chỗ của mình, nhưng vẫn trật tiếp. Tôi, học trò ruột của Thày, hứa hẹn đầu tiên cũng bắt nguồn từ các bài toán khó của Thày, giải cho cô ấy, nên chuyện thất bại… cũng là chuyện bình thường. Đừng tin vào mấy thằng cha nói láo với vợ, em là mối tình đầu, em là mối tình cuối. Đàn ông, hình như cả đàn bà, trên thế giới này đều dối nhau về chuyện tình cảm dại dột, chỉ có dối ít hay dối nhiều mà thôi, giống như mấy ông Bác sỹ đoán bệnh ung thư, nếu không dối đã không có xã hội loài người đông đúc vui vẻ như bây giờ.

Lại nhớ về bóng dáng Thầy Ân, khoác áo nâu sầm về chốn xứ Phan, chắc cũng từ một khúc tình duyên lận đận nào đó. Mới đây có dịp tiếp xúc người thân của Thày ở Huế vào thăm, mới biết với Thày, gia đình, sự nghiệp danh vọng chỉ là những bong bóng mưa dai phập phồng trước một bóng hồng hư ảo  tồn tại suốt đời. Thương Thày, hiện nay mỗi khi dạy sinh viên môn quản trị rủi ro, tôi đều đem chuyện tình cảm làm ví dụ, tán gái sợ gái bỏ, sẽ có 3 phương án, hoặc là bỏ gái, hoặc là bớt sa lầy mê muội, hoặc là san sẻ rủi ro cho ai khác. Về lý thuyết, thế giới khuyên bạn chọn phương án san sẻ, nhưng theo kinh nghiệm đời thường, tôi nghĩ, nhiều khi “tẩu vi thượng sách” là giải pháp hay nhất.

Rồi mối tình Thày Hiền với học sinh, ông Thày dạy Việt văn người Huế giọng to rổn rảng mà  tôi  nhớ hoài nhờ mấy câu thơ có mùi rượu, …Em ơi lửa tắt bình khô rượu, Đời vắng em rồi say với ai… Cũng không thành công, thua vẫn là thua, dù Thày có say, có cố gắng hát thì thầm bài ca con đường Duy tân cây dài bóng mát (con đường rất nhiều anh tài 72PBC đi qua và ở trọ !!!). Hầu như chuyện tình các Thày và các trò ở trường Phan Bội Châu đều không thành, hay là do tỉnh lẻ một người ho cả họ đều biết, hay tuổi tác chênh lệch, hay một chữ cũng là Thày mà nửa chữ cũng là Thày, sau này về nhà ở chung làm sao cải lộn, chả lẽ mắng Thày “hư”. Đã vậy, quê nghèo hết gió nồm đến gió bấc, không có bốn mùa xuân hạ thu đông sinh cảnh hữu tình, đi chơi chỉ năm ba chỗ quanh quẩn Gia Long Nguyễn Hoàng Vĩnh Thủy Mủi Né Đá dựng chùa Hang, ai cũng dễ bắt gặp, kỳ chết.

Thống kê chuyện tình thày trò khó thành công, tôi chỉ chịu trách nhiệm về tính chính xác ở trường Phan xứ Phan lúc nhỏ, còn ở trường khác xứ khác…, tôi không dám chắc. Nói vậy, để nếu các bạn nào đó ở xa đọc được bài này, phải cố gắng giám sát thường xuyên đối thủ là chắc nhất, để khỏi mất cái không thể nào kiếm lại được y chang. Nhớ, trên  đời này, không có điều gì là không thể xảy ra.

Sau này, lên đại học và đi dạy, chuyện thày không được tán sinh viên chỉ có ở những năm đầu sau 75, khi người ta cố tưởng tượng người Thày cách mạng phải như vậy, chứ sau đó thì thoải mái, thày trò đều là con người. Tuổi thày trò đại học, ít chênh lệch, tương lai nghề nghiệp cũng rõ, lại thường sống xa nhà. Những năm tôi dạy đại học, lòng còn vấn vương mấy cô láng giềng đồng hương đồng môn Phan Thiết, không chịu tìm hiểu chuyện yêu đương thày trò, nghĩ lại cũng tiếc hùi hụi.

Chuyện Cô với học trò lại là chuyện khác, yêu đương tùm lum chỉ có trên tiểu thuyết Nguyễn thị Hoàng. Các cô PBC rất mến học sinh của mình, cô Bạch Thu Hà cứ nhờ bạn Lê văn Mão hát vọng cổ đoạn tuồng Võ Đông Sơ…, cô Bạch Tuyết rất “thương” Cao Như Sơn vì học giỏi ca mùi, cô Quán thích các nhóm bạn thuyết trình hay. Tôi thì “thương” hết các cô, hình như cô nào dạy, tối nằm chiêm bao tôi đều tưởng tượng là mẹ của mình, thương nhất là cô Tươi, một đời cái gì cũng lận đận. Lễ Vu Lan này, tôi lại nhớ về những người Cô như Mẹ, lại nhớ về bông hồng đỏ và bông hồng trắng, Cô còn Cô mất, Cô khổ Cô sướng.

Thôi, bớt nói chuyện tình cảm gia đình Thày Cô ướt át mộng mị, nói về chuyện đời thường, kể về Sài Gòn đang thích mang tên Hòn ngọc Viển đông cho vui. Về cá, về chim, về chó, về Pokemon. Về cúng cô hồn.

Sài Gòn đang mùa Vu Lan, người Sài Gòn ưa phóng sinh chim cá. Chim thì bay lên vài thước té nhào xuống mà chết vì… đói. Con nào mạnh hơn, bay xa, cũng bị bọn trẻ bẩy ná dụ bắt, bán lại cho mấy bà bán chim phóng sinh gần các chùa. Thông minh nhất là bay vào sân golf ngay trong lòng phi trường TSN, quan tướng tá đại gia ăn chi ba cái con chim ốm nhách. Báo hại, cơ quan Hàng không đang có phương án “xã hội hóa” hơn 1.000 tỷ đồng đuổi chim bằng công nghệ FODetects. Thật ra chỉ cho phép bọn trẻ chuyên đi bắt chim vào sân bay tập huấn cho cán bộ nhà mình, vài ngày là chim không còn lông mà bay, không còn trứng mà ấp.

Chuyện phóng sinh cá cũng vui. Mấy ông lãnh đạo thành phố cứ thích thả cá “làm sạch môi trường” xuống kênh Nhiêu Lộc Thị Nghè, mỗi đợt lễ lạc vài chục triệu, một năm vài đợt, rồi cũng bị bọn thanh niên rảnh rỗi ban ngày câu cá chích điện ban đêm, cá mẹ cá con nào mà còn. Mà nếu còn, thì đầu mùa mưa, rác theo nước cống xuống kênh, giảm lượng oxy hòa tan, con nào lỳ lợm lặn sâu xuống đáy, ngập bùn dơ rồi cũng ngộp thở mà chết, nỗi lênh láng trắng cả dòng kênh. Mấy ổng hỏi mình, làm sao thả cá xuống kênh Nhiêu Lộc vừa không bị chết mà cũng không bị bọn nó câu trộm, tôi nói chỉ có nước nuôi cá sấu. Rất tiếc, không ai ủng hộ ý kiến của mình. Buồn thật như khi phải xa Phan Thiết.

Lại kể về chó. Chuyện là TpHCM  lấy đại lộ Nguyễn Huệ (Charner) làm con đường thênh thang  đi bộ lát đá hoa cương cho bằng thế giới, na ná Champs d’Élise của Paris, nhưng copy mà không sửa thì kỳ. Paris đi xe ở giữa, bộ hành mua sắm vui chơi  2 bên, Sài Gòn thì xe chạy 2 bên, đi bộ ở giữa. Ban ngày thì nắng nóng chang chang vì vắng bóng cây cổ thụ, ban đêm thì không có vui chơi giải trí, chỉ hóng gió đi tới đi lui một vài lần cho biết. Chỉ thấy Tây mới đến lần đầu và mấy đứa tuổi teen là vui, có chỗ đi bộ không sợ bị chửi, không gian rộng rãi bớt ngộp thở. Đã teen thì ưa bắt chước nhau trên mạng, quần phải ngắn củn , rồi phải dắt chú cún đi theo. Mà chó cưng thì ưa thoải mái đái bậy, ưa dí mỏm hửi vào vùng cấm ngườii lạ. Thế là lãnh đạo thành phố phải ra lệnh cắm dẩn chó đi bộ trên con đường gần 500 tỷ. Nhớ lại lần đầu qua Lyon, thấy bảng quảng cáo hình vẽ chú chó đang tè bậy, kèm theo câu … không có con chó xấu chỉ có người chủ tồi. Ở VN, cầy bị ra quán nhậu là bình thường, chủ hay chó xấu tốt gì không cần tranh luận mất thời gian như ở Tây.

Thôi, ra Tao Đàn bắt Pokémon vậy. Mới xuất hiện ở VN vài ngày, nhưng dân thành phố thích săn lùng con vật này quá sức tưởng tượng. Ngày đầu, Pokémon toàn ở trong các nhà vệ sinh nữ, làm mấy cô nhịn gần chết. May những ngày sau, bọn thú vào Tao Đàn và Thảo Cầm Viên. Sở thú ban đêm thì đố ai dám vào bắt Pokémon trong mấy cái chuồng toàn là cọp cái, dả nhân, vì vậy chỉ còn ra Tao Đàn, đi nhiều người từng nhóm để khỏi bị bọn đểu giựt dế xịn. Qua chuyện này, mới thấy người thành phố rảnh thiệt, 12 giờ khuya vẫn còn đông nghịt người trẻ già trai gái. Phải mà say mê học hành, lụi cụi công việc như say mê bắt Pokémon tìm Pokéstop, thì năng suất lao động VN làm sao gần chót thế giới, đến nỗi thua cả đàn em Kampuchia.

Thôi, hết ý rồi, lần sau viết tiếp. Mấy bạn 72 đọc có gì không đúng, bỏ qua, vì toàn là chuyện viết bậy bạ cho vui, mười phần thì chín phần sai, chỉ một phần hơi đúng. Mấy bạn ở xa, nhớ về VN thăm bạn bè, mới được nghe chuyện thật hơn. Rằm tháng bảy, đang tưởng tượng  tặng một bông hồng cho mấy bạn 72 của tôi còn sống.

Phạm Sanh, 72PBC

Mây Hạ / Phượng Tím Xưa ... Mây Hạ về đâu ....

 

Mây Hạ. 

(Riêng Phượng tím)
                  
Lúc gửi cuộc tình qua biển rộng
Mây có buồn theo Phượng tím xưa ?
  
Mây bay về đâu trong gió hanh
Ghé xuống đời vui áo mỏnh manh
Rót giữa tiếng cười men mật ngọt
Quên giọt tàn phai, những quẩn quanh  

Hạ hồng mây ghé qua khung cửa
Trời đất buồn thiu những cơn mưa
Không nắng lụa vàng thơm hè phố
Đâu những vần thơ cổ tích xưa     

Tình ngóng nỗi buồn qua kẽ tay
Ép cánh thời gian trên tóc mây
Gió mơn man khẽ đôi vạt áo
Qua vườn nhà ai hoa trắng bay

Hạ hồng nắng thắp chiều qua phố 
Gói chút cọng buồn phơi cành khô
Hương đất trở mình mang mưa tới
Đêm dường như.. Biển gọi. Sóng xô.

Lúc gửi cuôc tình qua biển rộng
Phượng tím xưa, Mây Hạ về đâu ?

Góc. Với Phượng Tím. Chúng ta còn bao nhiêu mùa Hạ để gặp nhau ? Bao nhiêu lần mừng mừng tủi tủi ? Bao nhiêu lần giận hờn, làm thinh ? (Giống như trò chơi trốn tìm, cuối cùng mình cũng gặp được nhau, Nhưng, đôi khi...giờ ra chơi đã hết..) Mình có đếm được thời gian trên những ngón tay già nua , trái gió trở trời sưng khớp ? Sẽ là..hai, ba, năm...mùa Hạ tới ? Ôi, dĩ nhiên là điều không thể.
 Đã qua dần một năm từ ngày vui hội ngộ. 
Một năm. Bệnh tật song hành với tuổi già và đời sống mỗi ngày lướt qua, ta làm sao với ?. Nhưng trên tất cả, trong lòng chúng ta vẫn còn giữ lại một chút ngọn lửa an ủi  khi nghĩ đến nhau, sau những giây phút tất bật lo toan cho đời sống, sau một ngày mệt nhoài cơm áo.
Chúng ta không thể chia xẻ cho nhau những vết thương trong đời sống, những bất hạnh đến với người nầy và niềm vui đến với người kia, càng không thể chia xẻ những viên thuốc đắng đỏ xanh của bịnh tật. Buồn quá, phải không ?
Thật buồn...
Một năm. Chúng ta đã đi qua mọi nỗi thăng trầm trong cuộc sống và gắn kết nhau qua những hình ảnh, những giòng thư, trên Facebook, trên blog nên dù xa bao nhiêu, cách bao đường bay, bao đại dương vẫn cảm thấy hình như sợi dây nối những bờ yêu thương luôn ngân nga những điệp khúc yêu thương và gần gũi.

Bạn. Tình cảm chúng ta dành cho nhau, dù thời gian  già đi bao nhiêu năm, tình cảm ấy vẫn luôn ấm áp, ngọt ngào như những kỷ niệm về ngôi trường thân yêu cũ, vẫn nằm yên ắng trong ký ức thời niên thiếu của chúng ta, ở một khoảng đời đẹp đẽ  mà khi nghĩ tới, khi nhớ về, nó được âu yếm khoác qua lăng kính mầu hồng của ấm áp, mầu vàng của niềm vui, mầu xanh của hy vọng.. 
Có phải, đến tận bây giờ  chúng ta vẫn gắn kết nhau bởi những ký ức- thiêng -liêng đó ?
Cám ơn những người bạn, trong năm qua đã  bắc nhịp cầu thân ái, mang chúng ta lại gần nhau. Cám ơn đời sống đã cho tôi còn được những -giây- phút- yêu- người.

Posted by Nhat Tan at 11:07 PM

Bảo Trâm Paris / Thân tặng các bạn CHS/PBC72

Mưa qua chốn cũ / Phạm Sanh PBC72

Trời mưa bong bóng phập phồng

Mẹ đi lấy chồng con ở với ai…

Cơn mưa chiều như trút nước, từng hạt mưa bắn thẳng vào mặt rát rạt đau xé da, một mình trên chiếc Honda Futur người ướt như chuột lột, thui thủi lặn lội từ Biên Hòa về Sài Gòn sau cả ngày lải nhải “kiếm cơm”, lại nghĩ về cái nghiệp mà mình theo đuổi cả đời.

Năm 72, sau khi tốt nghiệp tú tài 2, vội vả cùng đám bạn thân vào Sài Gòn nộp đơn thi tuyển một lúc mấy trường đại học để tương lai có cái nghề, mà thật ra là để trốn chuyện  cầm súng “bắn” nhau. Hôm đạp xe đến trường Kỹ thuật Phú Thọ, đang lớ ngớ tính nộp đơn thi vào ngành điện tử, thì có tiếng kêu đúng phóc tên mình giữa xứ Sài Gòn hoa lệ. Té ra đó là chị L., con Thày Nho, chị của Minh- Mẩn, Sâm, Diệu… (gia đình Thày Nho đóng góp gần một tiểu đội PBC). Chị L. to giọng, PS. thi ngành gì, …tại sao chọn điện tử không chọn công chánh…, rồi lại xuống giọng, quê mình nghèo cần làm đường xá, mà lại… nếu học công chánh như chị thì rất hay, đang đi trên cầu sắt Phan Thiết, nhún nhún vài cái, là biết nó chừng nào bị sụp. Nói thật, tôi mê tín chị L. từ lâu, dân đàn chị học đứng nhất lớp PBC, con gái mà thi đậu vào Phú Tho, lại là người đẹp duy nhất của khóa 70 kỹ sư công chánh, nên tôi hớn hở đi theo ngành “lục lộ”. Đến nay, chị L. không còn, riêng tôi dù hết sức cố gắng học lên té xuống, vẫn chưa làm được điều Chị nói, nhún nhún vài cái là biết khi nào cây cầu sắt sụp xuống sông Cà Ty !!!

Năm 72, năm mùa hè đỏ lửa, nhiều bạn trai kẹt tuổi hoặc thi rớt lần một, phải xếp bút nghiên. Đám bạn  đậu tú tài hai lần một, giấy khai sinh 1953, phải cố thi vào một trường có thi tuyển để được hoãn dịch né lính. Tôi và nhiều bạn khác, chạy trối chết nộp đơn thi đủ trường. Từ Cao Đài, Minh Đức, Hòa Hảo, Vạn Hạnh, đến Sư phạm, Kiến trúc, Dược khoa, Nông Lâm Súc, Bưu điện, Phú Thọ, Cần Thơ, … Mấy bạn gái hoặc bạn trai khác khai sinh sau 1954, hên hơn, nếu thi rớt hoặc không thèm thi, vẫn được ghi danh học Khoa học, Luật khoa, Văn khoa hay đi nước ngoài du học cho sướng.

Nhớ xuống Tây Ninh thi đại học Cao Đài, được ăn ở miển phí ngay trong Tòa thánh, chỉ có cái khổ phải  ăn chay và ra đường trai gái phải đi riêng (dù là vợ chồng!!!). Thèm ăn mặn, ra khỏi vòng thành Tòa thánh,ctôi  lủi vào một quán bún bò, kêu ngay một tô. Chủ quán mang ra tô bún nóng hổi nhưng không có thịt bò nào hết, trớt quớt, thắc mắc hỏi tại sao bảng hiệu không ghi chay mặn. Cô chủ bẻn lẻn trả lời, xung quanh Tòa thánh trong vòng 5 cây số, không ai dám bán đồ ăn mặn, ai cũng biết hết thì để bảng làm gì, muốn ăn mặn ráng đi xe lôi ra tận Thị xã mà ăn. Trả tiền tô bún chay, đón xe lôi tôi quyết đi ăn mặn cho được. Lại thêm một lần tởn tới già, đường thì ổ gà ổ voi, thùng xe chật ních người cứ sàng qua lắc lại, đám đàn bà con gái cứ ngã nghiêng lấy thịt đè người, tôi vừa sợ vừa mắc cở, nín thở gồng mình, mồ hôi ra như tắm. Phải chi rủ thêm HNLộc, HVHùng, NMThượng… cùng đi cùng khổ cùng chịu.

Lại nhớ xuống Cần Thơ lần đầu một mình, ruộng vườn sông nước lùm bụi chạy tít chân trời, không thấy núi rừng đâu cả, đang thả hồn miên man bỗng ớn lạnh khi xe đò ngang qua khoảng Cai Lậy Cái Bè gì đó, vài xác VC đắp chiếu ven đường, chắc chờ người thân quen biết hay ai đó đem về chôn cho xong. Tới Bắc Mỹ Thuận, thấy bến phà lần đầu, lạ mà vui, cảnh chờ phà, mua bán ăn vặt, nhìn xe nhìn người, nhìn từng đám lục bình trôi trên sông Tiền của dòng Cửu Long, lại nhớ về Cà Ty nhỏ xíu. Tiếp tục đi xe Daishu, qua thêm phà Cần Thơ nữa, cũng đến được miền Tây đô gạo trắng nước trong. Trời đã chạng vạng, may nhờ chú xe lôi tốt bụng, bày đến chùa Phật học xin ngủ nhờ qua đêm  để sáng sớm còn kịp đi thi. Sáng mở mắt dậy, không biết thằng nào lấy mất đôi dép của mình, quơ đại một đôi dép khác, cần phải đi cho kịp… Chiều thi về, tìm mua một đôi dép mới, tung tăng đến chùa xin lỗi ông Sư trụ trì, trả lại đôi dép. Thày cười, nói không sao, đó chính là đôi dép của Thày, nhưng cũng có một đôi dép của ai đó bỏ quên, Thày không để ý. Nam mô A di đà Phật, năm đó mình thi đậu, có lẽ nhờ thật thà, nhưng số không học. Gửi lại HHTường cho Cái Răng Cái Khế, cho những chiếc cầu khỉ cầu tỏm với bóng dáng mấy cô nàng thôn nữ Cần Thơ.

Lục lộ (cantonnier) là nghề quản lý duy tu cầu đường thời Pháp thuộc, ra đời giữa thế kỷ 17 và 18 sau thời kỳ Trung cổ. Ban đầu là chế độ “nghĩa vụ” bắt buộc cho những hộ nông dân, sau phát triển lên thành từng hạt (canton), và đến thế kỷ 20 chuyển thành các cơ quan quản lý khai thác bảo trì cầu đường. Cái hay của khái niệm lục lộ, là gắn trách nhiệm duy tu sửa chữa đường xá với từng con người cụ thể, và để người phu lục lộ làm được bổn phận của mình, người chủ con đường phải giao phương tiện và vật tư vật liệu đầy đủ.

Những năm sau 75, con đường từ ngã 3 Tân Minh (căn cứ 6) vào Suối Kiết Lạc Tánh  Võ Xu, nỗi tiếng là con đường đau khổ của dân Bình Thuận, một ngày xe đò chỉ chạy được khoảng 50 cây số là hạnh phúc lắm rồi. Một lần đang mùa mưa, đi trên con đường này, tôi được nghe câu chuyện tiếu lâm “con c… Bắc Ruộng”. Ai đó kể, trên một chuyến xe than bão táp nhét đầy hàng đầy người từ Bắc Ruộng về Phan Thiết, một anh bộ đội bỗng hét lên, …chị đè con c…, chết con c… của tôi rồi, và hậu quả là những cái tát nhá lửa của một bà buôn chuyến mập bự vào mặt anh chàng mất lịch sự. Oan cho anh chàng, ráng mang một lồng chim cu gáy từ Bắc Ruộng về PT làm quà cho người thân, bị sức nặng cô nàng đè lên mỗi khi chiếc xe kẻo kẹt bang qua những  hố nước sâu. Nghe chuyện tếu thật, nhưng Trời vẫn mưa mịt mù, mặt đường đất đỏ toàn ao vũng, nhiều chỗ nước chảy xiết, ngập tràn qua đường. Tôi lại nghĩ đến nghề lục lộ thời Pháp. Sau đó, về lại PT, tôi bày chuyện giao cho mỗi gia đình công nhân quản lý con đường “chịu” 2 cây số, giao luôn vật liệu đá sỏi cuốc xẻng cả chỗ ở phương tiện xe cộ đầy đủ, muốn làm gì thì làm nhưng đường không được có ổ gà, không bị ngập nước ngay cả khi trời mưa. Làm theo kiểu lục lộ thời Pháp mà lại thành công không ngờ. Tôi copy qua đường Mủi Né, không còn cảnh trượt cát té xe xẹp mủi gảy răng cái thời học sinh đi picnic vườn dừa nhà KLoan thì phải.

Bây giờ, thời chuẩn bị lên sao Hỏa, người ta quản lý đường xá không còn theo lương tâm nghề lục lộ thuở nào. Trời mưa, ngồi phòng máy lạnh chơi game online. Ổ gà không vá, chờ ổ voi tanh bành hư hết con đường, xin dự án làm mới luôn thể, nhiều tiền cho sướng. Công chức lúc nào cũng than thở thiếu người thiếu tiền, đôi lúc cả gan, quơ đại đổi thừa do Ông trời làm hư đường, cả trời mưa lẫn trời nắng. Vừa rồi, Trời giận, hết hạn hán xâm nhập mặn lại đến giông lốc bão lũ, dân ngu cu đen lại khổ. Cả sân bay Tân Sơn Nhất Sài Gòn vừa rồi cũng bị “Ổng” sai Thiên lôi đánh lần thứ hai là vậy.

Nói gì nói, làm gì cũng phải có cái tâm, chứ không phải chỉ có nghề lục lộ. Nhiều bạn 72 của tôi có tâm rất tốt, không biết có phải là về già, con người trở về đúng với chính mình hay không. Như TVH về VN, gặp người bạn xa lơ xa lắc gặp nạn, vậy mà dân 72PBC mọi nơi trên thế giới vội vả góp tay vào để người bạn này ra đi thanh thản. Chuyện GH, trồng được cây gì cũng cho mấy bạn xem… Hay chuyện đau tim “bất tử”  mới đây của mấy bạn già.

Hôm đi dạy VT, ghé thăm ĐT, thấy bạn vui mà lo, chỉ qua một chuyến đi xa mà người xộc xệch ốm yếu hẳn, y như Từ Thức già húm chống gậy từ cỏi Tiên trở về, chỉ khuyên ráng đừng thèm bận tâm suy nghĩ điều gì nữa. Vậy mà mấy hôm sau, lại nghe ĐT lên SG cùng MQ thăm NMT, xúm nhau vui vẻ bàn chuyện mổ tim. Ông trời hơi kỳ, người tâm tốt thường tim không tốt. Mà cũng đúng thôi, yêu hoặc lo nhiều đều khổ, ít ra là khổ tâm.

Chắc là tạm dừng viết, mong mấy bạn 72 ở xa, tim còn tốt mau trở về gặp nhau, hàn huyên tán dóc. Mong mấy Thày Cô PBC, ai cũng trăm tuổi sống dai.

Phạm Sanh, 72PBC